Wat is polyurea en hoe werkt het?

Polyurea komt niet uit een emmer, maar uit twee vaten. In het ene zit de harscomponent, in het andere de harder. Apart van elkaar blijven ze vloeibaar; pas als ze elkaar raken, begint de reactie. Dat raken gebeurt op het allerlaatste moment: in de kop van het spuitpistool.

Daarvoor is een machine nodig die beide vloeistoffen eerst verwarmt en daarna onder hoge druk door twee aparte slangen naar het pistool pompt. In de mengkamer van het pistool botsen de twee stralen op elkaar en mengen ze zich in een fractie van een seconde. De warmte en de druk houden het mengsel dun genoeg om fijn te verstuiven en meteen op de ondergrond te landen.

Binnen enkele seconden na het raken van de ondergrond is het materiaal al niet meer vloeibaar. Het loopt dus niet weg van een wand of een helling, het druipt niet en het laat geen aanzet zien tussen twee spuitbanen. Baan na baan sluit het aan tot één gesloten, rubberachtige huid over de hele schaal of het hele dak, en binnen enkele uren is het oppervlak beloopbaar.

Dat verklaart waarom polyurea niet met een kwast, een roller of een eenvoudige spuit kan worden aangebracht. Wie de twee componenten in een emmer mengt, heeft een hard blok voordat de kwast erin zit. Alleen de combinatie van verwarming, hoge druk en menging in het pistool zelf maakt de verwerking mogelijk.

Nee, al lijken de namen op elkaar. Polyurethaan is een familielid en wordt eveneens uit twee componenten gemaakt, maar de reactie verloopt veel trager. Dat klinkt als een voordeel, en voor een doe-het-zelver is het dat ook, maar een trage reactie heeft een prijs: zolang het materiaal nog vloeibaar is, kan er van alles misgaan.

Het grootste risico is vocht. Een polyurethaan die nog aan het uitharden is, reageert ook met water uit de lucht en uit een vochtige ondergrond. Daarbij ontstaan gasbelletjes die als blaasjes en gaatjes in de laag achterblijven, en precies daar begint later de lekkage. Polyurea reageert zo snel dat het vocht in de lucht nauwelijks kans krijgt om zich ermee te bemoeien. Dat maakt het aanbrengen minder gevoelig voor de luchtvochtigheid op de dag zelf, al blijven regen en wind een reden om niet te spuiten en zegt dit niets over vocht in de ondergrond (daar komen wij verderop op terug).

Het tweede verschil is de elasticiteit. Veel coatings uit een emmer, zeker die op basis van epoxy of cement, worden hard en star. Ze hechten prima, maar bij de eerste beweging van de ondergrond breken ze precies daar waar de spanning het grootst is. Polyurea blijft na uitharding rubberachtig en rekt tot meerdere keren zijn eigen lengte voordat het scheurt.

Het derde verschil is de opbouw van de laag. Een coating uit een emmer wordt in dunne lagen aangebracht, vaak verspreid over meerdere dagen, met telkens een aanzet tussen de lagen. Polyurea wordt in één werkgang op dikte gespoten en vormt één laag zonder aanzetten.

Polyurea alleen maakt nog geen waterdicht zwembad. Ons systeem bestaat uit drie lagen die elk een eigen taak hebben. Laat u er één weg, dan valt het geheel vroeg of laat om.

De eerste laag is de primer. Die wordt afgestemd op de ondergrond: beton, pleister, bestaand gresite of polyester vragen elk een andere primer. De primer zorgt dat het membraan zich echt vastgrijpt aan het oppervlak en werkt tegelijk als dampscherm tegen de normale restvochtigheid van een gedroogde en gemeten ondergrond; tegen een ondergrond die nog nat is, helpt geen enkele primer.

De tweede laag is het polyurea-membraan, de eigenlijke waterdichte huid. Dat wordt in één keer over de hele schaal of het hele dak gespoten, inclusief de hoeken, de rand en de aansluitingen van skimmer, lampen en afvoer. Er zijn geen naden en geen deelvlakken.

De derde laag is een alifatische toplaag in de kleur van uw keuze, mat of zijdeglans. Die is nodig omdat een kaal polyurea-membraan in de zon van kleur verandert en dof wordt. De alifatische toplaag is UV-stabiel en houdt de kleur en het aanzicht vast. In de loop van de jaren verandert ook die laag geleidelijk van glans, wat normaal is; in veel gevallen kan de toplaag na jaren worden vernieuwd zonder het membraan te vervangen.

Veel percelen aan de Costa Blanca liggen op klei. Klei krimpt in een droge zomer en zwelt na de eerste najaarsregen, en een betonnen bak van tientallen tonnen beweegt daarin mee. Tegels, voegen en pleister zijn star. Bij elke beweging ontstaan haarscheurtjes, en door elk haarscheurtje kan water weg.

Een polyurea-membraan beweegt met de schaal mee. Ontstaat onder het membraan een nieuwe haarscheur, dan rekt het membraan er overheen zonder zelf te scheuren. De schaal mag dus een beetje werken; het bad blijft dicht. Dat is wat scheuroverbruggend in de praktijk betekent, en het is de belangrijkste reden waarom wij hier met polyurea werken.

Er is wel een grens. Een scheur die zichtbaar verspringt, die meetbaar doorgroeit of die wijst op een verzakkende rand, gaat de rekgrens van het membraan te boven. Zulke scheuren worden eerst V-vormig uitgeslepen, gevuld of geïnjecteerd en krijgen een wapeningsstrook voordat er gespoten wordt. Beweegt de constructie nog, dan hoort een constructeur eerst te kijken. Een coating houdt geen bewegende fundering tegen.

Polyurea is niet voor zwembaden bedacht. De spuittechniek is in de jaren tachtig ontwikkeld voor de industrie, waar een coating in korte tijd moest uitharden en daarna zware belasting moest verdragen. Vandaar de eigenschappen die u nu ook in uw eigen tuin ziet: snel, naadloos, taai.

U komt het materiaal tegen als binnenbekleding van opslagtanks en waterkelders, als beschermlaag in de laadbak van pick-ups, op parkeerdekken, in afvalwaterinstallaties en als waterdichting van bruggen en daken. Overal waar water of chemicaliën niet door een scheur of een naad mogen, en waar de ondergrond beweegt.

Voor een huiseigenaar aan de Costa Blanca zijn de toepassingen overzichtelijker: de schaal van het zwembad, het platte dak, het terras of balkon boven een woonruimte, en de waterkelder of het regenwaterreservoir. In al die gevallen is het principe hetzelfde: één gesloten huid die meebeweegt.

Een eerlijk verhaal over polyurea hoort ook te vertellen wat het niet kan. Ten eerste is het geen constructieve reparatie. Een scheurende of verzakkende schaal wordt door een coating niet stabiel; het membraan dekt af, maar draagt niet.

Ten tweede houdt polyurea geen waterdruk van buiten tegen. Een hoge grondwaterstand die van achteren tegen de schaal drukt, duwt elke coating los, hoe goed die ook hecht. Dat probleem vraagt om drainage, niet om een laag aan de binnenkant.

Ten derde beschermt het niet tegen vocht uit een natte ondergrond. Wordt er gespoten op pleister dat nog nat is, dan zoekt dat vocht later een uitweg en komt het als blaas onder het membraan terecht. Daarom meten wij het vochtgehalte voordat de machine aangaat, en daarom laat de droogtijd zich niet forceren.

Dit verklaart waarom de voorbereiding bepalend is voor de levensduur. Van een renovatie van vijf tot tien werkdagen zit bijna alle tijd in leegmaken, reinigen, herstellen, vlak maken en primen; het spuiten zelf duurt één dag. Wie op de voorbereiding bezuinigt, bezuinigt op het resultaat.

Een zwembad is een ongewone omgeving voor een materiaal: het staat maandenlang onder water, in water dat chloor of zout bevat, in de volle zon, met grote verschillen tussen dag en nacht. Een uitgehard polyurea-membraan is bestand tegen chloor en zoutwater zolang de waterwaarden binnen de gebruikelijke grenzen blijven. Overdosering of een verwaarloosde pH tast elke afwerking aan, ook deze.

Het tweede voordeel is het ontbreken van voegen. In een tegelbad zitten honderden meters voeg waarin algen zich nestelen en waar het water langzaam doorheen trekt. Een gesloten huid heeft die voegen niet. Dat scheelt onderhoud en het scheelt lekpunten.

Het derde voordeel is dat polyurea in veel gevallen over bestaand gresite kan. Zitten de tegels nog vast en is de ondergrond droog en stabiel, dan hoeven ze er niet af; losse tegels en los pleister worden wel eerst verwijderd. De aansluitingen van skimmer, lampen, inspuiters en bodemafvoer worden losgehaald en de coating loopt door tot op de flens, zodat ook daar geen naad meer zit.

Bij elke zwembadrenovatie bieden wij standaard een druktest van het leidingwerk aan, uitgevoerd door een gespecialiseerd bedrijf. Een lekkende leiding ziet u niet aan de schaal, en een nieuwe huid lost die niet op. Na het aanbrengen van de toplaag wacht u zeven dagen met vullen, zodat die volledig uithardt. Bij goed onderhoud ligt de verwachte levensduur van het totaalconcept op 15 tot 25 jaar.

Omdat polyurea binnen seconden reageert, is er geen tweede kans. Het verschil tussen een bad dat jarenlang dicht blijft en een bad met blazen zit bijna altijd in de persoon die de machine bedient en in wat hij vooraf heeft gedaan. Deze zeven punten helpen u een vakman te herkennen.

Hieronder staan de eigenschappen uit dit artikel op een rij, met wat ze voor u als eigenaar betekenen. Alle feiten zijn hierboven uitgebreider toegelicht.

Heeft u een concreet bad, dak of terras in gedachten, dan kijken wij ter plaatse en ontvangt u binnen 24 uur na het bezoek een offerte op maat. Wij werken aan de Costa Blanca Noord, van Dénia tot Benidorm, en spreken Nederlands, Engels, Spaans en Duits.